Als school kan u heel wat ondernemen om grensoverschrijdend gedrag op school tegen te gaan. U vindt op deze pagina heel wat tips en nuttige info hierover. Wanneer het toch voorvalt, dan kan u hier ook vinden welke acties er dan mogelijk zijn en op wie u een beroep kan doen.
We maken hierbij een onderscheid tussen:
Naast deze beleidsmaatregelen, stellen wij ook heel wat nuttige publicaties en websites ter beschikking van de scholen.
Het Vlaams netwerk bestaat uit een aantal organisaties, waaronder Limits en het project Verbondenheid. Het is op vrijwillige basis ontstaan en ontvangt een jaarlijkse subsidie van het departement Onderwijs & Vorming.
Het netwerk staat in voor de organisatie van de week tegen pesten, die elk schooljaar in de loop van februari plaatsvindt. Tijdens die week wordt een anti-pestprijs uitgereikt aan een aantal Vlaamse scholen.
Op 24 mei 2011 organiseerde het Departement Onderwijs en Vorming in samenwerking met heel wat experten een studiedag over cyberpesten. U kan hier alle informatie van de studiedag rustig nalezen (de presentaties van de gastsprekers, de getoonde videofragmenten en enkele sfeerbeelden van de dag).
Deze publicatie wil schoolteams, en in het bijzonder de schoolleiding, ondersteunen bij de uitbouw en het versterken van het schoolbeleid. Dit met het oog op het aanpakken en voorkomen van pesterijen en andere vormen van antisociaal gedrag binnen de school en haar directe omgeving.
Met dit werk wil de auteur hefbomen en bouwstenen aanreiken, waarmee de school aan de slag kan gaan om zo stapsgewijs te komen tot een integrale benadering van pesten en geweld op school,de zogenaamde ‘whole school approach’. Er wordt zowel aandacht besteed aan het werken in de diepte (mensen en structuren veranderen, versterken, inhoudelijk ondersteunen) als aan het werken in de breedte (aandacht voor alle actoren, participatiekansen en gedeelde verantwoordelijkheid). Door alle elementen te combineren vergroot de kans om te komen tot duurzame oplossingen.
Dit is een publicatie van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, die enkel via een website ter beschikking wordt gesteld aan de scholen. Ze werd in opdracht geschreven door Gie Deboutte. Het VISTA-pakket diende als inspiratiebron.
In opdracht van de overheid ontwikkelde de vzw Limits een model van beleidsplan ter preventie en bestrijding van geweld, pesten en ongewenst seksueel gedrag. Aanleiding van dit beleidsplan was de federale wet van 2002 over Welzijn op het werk, die voornamelijk handelt over de problematiek van ongewenst gedrag bij leerkrachten. Maar het plan besteedt aandacht aan problemen en preventie van ongewenst gedrag zowel bij leerkrachten als bij leerlingen. De map reikt een stappenplan aan voor verschillende probleemscenario’s.
Bekijk en download de geactualiseerde versie van het plan
De publicatie "pesten en geweld op school: handreiking voor een daadkrachtig schoolbeleid" en het beleidsplan ter preventie en bestrijding van geweld, pesten en ongewenst seksueel gedrag op school dienen hetzelfde doel. Beiden zijn instrumenten waarmee scholen kunnen komen tot een beleid rond grensoverschrijdend gedrag op school. Het verschil tussen beide is dat het beleidsplan ontstond naar aanleiding van de federale wet over welzijn op het werk, die bepaalde dat elke werkgever -dus ook elke school- werk moest maken van een beleid rond welzijn op het werk. Het beleidsplan is dan ook een praktische handleiding om tot zo een beleid te komen, stap voor stap. De publicatie pesten en geweld op school wil vooral methodieken, instrumenten aanreiken aan scholen om een dergelijk beleid op poten te zetten. Ze wil denkprocessen in gang zetten.
Dit project is beter gekend onder de naam JoJo startbanenproject. Het project bestaat uit drie luiken, waarvan het luik preventie als doel heeft de preventie van antisociaal gedrag op school door het werken aan een positief schoolklimaat.
In het JoJo-project, luik preventie worden laaggeschoolde, kansarme en allochtone jongeren in het kader van het startbanenproject tewerkgesteld in scholen met veel kansarme jongeren. Het doel is het contact te verbeteren tussen de leraren en de kansarme jongeren en hun gezinnen.
Er werden een aantal wijzigingen aangebracht in de lerarenopleidingen, die er onder andere voor zorgen dat er meer aandacht is voor en tijd om beginnende leerkrachten kennis te laten maken met de problematiek van grensoverschrijdend gedrag op school:
De ontwikkelingsdoelen en eindtermen voor sociale vaardigheden,
gezondheidseducatie en opvoeden tot burgerzin zetten scholen aan om jongeren
vaardigheden en attitudes bij te brengen. De scholen zijn vrij en zelf
verantwoordelijk voor de wijze waarop ze dit aanbieden aan hun leerlingen, maar
de onderwijsinspectie controleert wel of er aantoonbare inspanningen werden
geleverd.
Ter ondersteuning van de leerkrachten secundair onderwijs bij deze opdrachten
werden twee werkboeken gemaakt:
'Doelen voor heel de school' voor het werken aan vakoverschrijdende
eindtermen en ontwikkelingsdoelen voor de eerste graad van het gewoon secundair
onderwijs.
'Over de grenzen' voor het werken rond vakoverschrijdende eindtermen in de
tweede en derde graad van het secundair onderwijs.
Meer
informatie over de eindtermen en ontwikkelingsdoelen
Elke school beschikt over een budget om nascholing en vorming te voorzien voor haar personeel. Er worden over heel uiteenlopende thema's vormingen georganiseerd. Ook over de thema's pesten, geweld en ongewenst seksueel gedrag op school is er heel wat aanbod te vinden. U kan nascholingen en vormingen opzoeken in het nascholingsrepertorium. U kan hier zoeken op trefwoord.
Ongewenst gedrag op de werkvloer manifesteert zich ook in het onderwijs. De minister van Onderwijs gaf aan de vzw Limits het mandaat om pestklachten tussen volwassenen onderling, en tussen volwassenen en leerlingen op te vangen en te behandelen.
Het niet commerciële, gratis Steunpunt Ongewenst Gedrag op School is het aanspreekpunt bij uitstek voor deze problematiek.
Limits heeft ruime ervaring in de opvang en het begeleiden van klachten omtrent pesten en andere vormen van ongewenst gedrag op het werk.
Het Steunpunt biedt:
Conform de wetgeving bekijkt het Steunpunt met diegenen die de melding doen
eerst alle mogelijkheden om het probleem op een “informele manier” op te lossen.
In een eerste gesprek tracht de medewerker van het Steunpunt een duidelijk zicht
te krijgen op de aard van het gestelde probleem, wie er allemaal bij betrokken
is, welke stappen men al heeft ondernomen en welke verwachtingen men heeft
t.a.v. het Steunpunt.
Meestal kan er tijdens een eerste gesprek een antwoord gegeven worden op de
gestelde vraag of wordt er advies en inzicht gegeven om zelf de situatie aan te
pakken. Soms volstaat een opvanggesprek en een eerste advies niet. Op vraag van
de melder van het probleem kan het Steunpunt de directie, de inrichtende macht
of het schoolbestuur contacteren. Dan wordt er samen gezocht naar een oplossing
van het probleem.
Time-out is bedoeld voor leerlingen die moeilijkheden veroorzaken op school en/of helemaal gedemotiveerd zijn. Het kan ook gaan om leerlingen die betrokken waren bij geweldsincidenten of pesterijen. De leerling wordt gedurende een periode uit de school gehaald en apart begeleid, met als doel hem of haar terug op de schoolbanken te krijgen. Er worden verschillende methodieken gebruikt om de relatie tussen school en leerling te herstellen. Eén van die methodieken is HERGO, herstelgericht groepsoverleg. Deze methodiek is aangewezen in situaties waarbij er nood is aan herstel door de ene partij naar de andere partij toe, bijvoorbeeld bij feiten van geweld. HERGO is een bemiddelingsvorm waarbij niet alleen de dader(s) en slachtoffer(s) aanwezig zijn, maar waarbij zij elk ook hun ‘achterban’ mogen meebrengen (personen uit hun sociale netwerk, die hen kunnen ondersteunen tijdens het proces). Het gehele proces wordt gestuurd door een moderator/bemiddelaar. Tijdens de HERGO op school probeert men een oplossing te vinden voor wat er gebeurd is. Meer informatie over de time-outprojecten.
Met de omzendbrief PLP 41 van 7 juli 2006 (pdf, 6 p.), besliste de minister van Binnenlandse Zaken dat elke lokake politiezone een aanspreekpunt jeugdcriminaliteit voor de scholen moet aanduiden. Deze persoon staat in voor de samenwerking tussen school en politie bij de aanpak van fenomenen als steaming, druggebruik, drugverkoop, geweld, spijbelen,… Met deze omzendbrief heeft de minister van Binnenlandse Zaken een uitdrukkelijke opdracht gegeven aan de lokale politie om deze problematieken samen met de scholen aan te pakken.
Op de website infozone kan je opzoeken wie het aanspreekpunt is in de politiezone van jouw school.
Op 11 februari 2009 werd een aanbeveling gedaan naar alle Vlaamse scholen via de
elektronische nieuwsbrief Schooldirect rond de aanpak van wapenbezit op school.
In deze communicatie krijgen scholen de tip om, wanneer zij inspiratie zoeken om
zelf iets te doen rond wapenbezit op school, deze te putten uit de aanpak in
Antwerpen. Daar biedt de stad samen met politie en parket een
'plan van aanpak
- wapenbezit op school (Word, 2 p.)'
aan waarbij alle scholen kunnen rekenen op een professionele reactie en
ondersteuning van de verschillende diensten. Incidenten met wapens worden er ook
consequent geregistreerd en halfjaarlijks
gerapporteerd aan het Centraal Meldpunt Risicojongeren:
rapporting incidenten met wapens (Excel, 3 bladen).
Alle scholen nemen er een clausule in het
schoolreglement op die de aanpak van de school rond wapenbezit in en rond de
school duidelijk maakt voor de leerlingen en hun ouders. Wil u meer info over
het plan van aanpak in Antwerpen? Bel het Centraal meldpunt Risicojongeren via
03 201 33 40. Lees het bericht in Schooldirect.
Heel wat organisaties, zoals bijvoorbeeld de organisaties die lid zijn van het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten, ondersteunen de scholen met vormingspakketten, didactisch materiaal, ... Meer informatie over het aanbod.
Scholen kunnen ook via subsidiekanalen op lokaal niveau ondersteund worden. Sommige van de projecten waarvoor steden en gemeenten subsidies aanvragen in het kader van Lokaal Flankerend Onderwijsbeleid hebben betrekking op de problematiek van grensoverschrijdend gedrag op school.