Grensoverschrijdend gedrag of anti-sociaal gedrag op school is een vlag die vele ladingen dekt. Hieronder geven we wat meer inzicht in dit begrip. Wat valt er allemaal onder? We geven ook een aantal definities mee.
Er zijn drie belangrijke vormen van grensoverschrijdend gedrag op school die we hier wensen te vernoemen, namelijk
De definities die we hieronder weergeven zijn afkomstig van Gie Deboutte (publicatie Pesten en geweld op school, Limits en Sensoa.
Met geweld bedoelen we alle negatieve verbale of non-verbale interacties tussen personen die in of rond de school actief zijn. Ze zijn slecht bedoeld en brengen psychische, lichamelijke of materiële schade of letsel toe aan personen of objecten in of rond de school. Daarbij worden formele of informele gedragsregels geschonden.
Lees meer over geweld op school
Het verschil tussen pesten en geweld is niet altijd even duidelijk. Er is een duidelijke overlap tussen beide. Pesten is een vorm van geweld. Ook ongewenst seksueel gedrag is een vorm van geweld.
We spreken van pesten wanneer iemand langdurig en aanhoudend het slachtoffer is van gewelddadig gedrag van één of meer personen (fysiek, psychisch, sociaal, materieel).
Dit gedrag heeft tot doel of als gevolg dat het slachtoffer schade wordt toegebracht (kwetsen, ondermijnen, angstig maken …). Het slachtoffer kan zich meestal niet verdedigen (machtsonevenwicht). Als er al aanleiding toe wordt gegeven, dan nog staat die niet in verhouding tot wat het slachtoffer overkomt.
Pestgedrag heeft in veel gevallen een sociale functie. Pesterijen gebeuren immers in een omgeving waar mensen elkaar vaker zien. Het vernederen of kwetsen van het slachtoffer drukt ook betekenissen uit naar de omgeving (machtsverhouding, normen, omgangscode, …).
Concrete voorbeelden van pestgedrag zijn:
Pesten onderscheidt zich van plagen. Het verschil is dat plagen spontaan gebeurt, niet lang duurt en onregelmatig is.
Cyberbullying of cyberpesten is een variant van pestgedrag. We spreken hiervan wanneer pesters gebruik maken van de nieuwe media, zoals gsm en internetcommunicatie, om hun slachtoffer te schaden.
Lees meer over pesten op school
Met ongewenst seksueel gedrag op school bedoelen we elke vorm van verbaal, niet-verbaal of lichamelijk gedrag van seksuele aard waarvan degene die zich er schuldig aan maakt, weet of zou moeten weten dat het afbreuk doet aan de waardigheid van vrouwen en mannen, jongens en meisjes op school.
Anders gezegd spreken we van ongewenst seksueel gedrag op school wanneer iemand tegen zijn/haar wil gedwongen wordt seksuele handelingen te ondergaan en/of in een schoolsituatie wordt geconfronteerd met woorden of daden op seksueel gebied waarvan hij/zij duidelijk laat blijken en/of de pleger redelijkerwijs moet begrijpen dat betrokkene deze ongewenst vindt.
OSG kan ook inhouden dat de pleger, ook al is er toestemming, met het gedrag een inbreuk pleegt op de wettelijke bepalingen en/of zich niet houdt aan de gedragscode van de school.
Het gedrag vindt dus soms plaats zonder dat men daar zich bewust van is, zowel van de kant van wie het gedrag pleegt als van de kant van diegene die het ondergaat.
Voorbeelden van OSG zijn het maken van seksueel getinte opmerkingen, het aanraken van het lichaam op ongewenste plaatsen,...
De school kan hiermee op verschillende manieren geconfronteerd worden: