Artsen

Wanneer schrijft een arts een medisch attest en wanneer niet? Hoe zit het nu precies met die dixit- en geantedateerde attesten?

Interview Tine Dusauchoit, huisarts in wijkgezondheidscentrum ‘De Brugse Poort’ in Gent

«De verplichting om niet te bevorderen»

"Onze praktijk ligt in een wijk met veel kansarmen en allochtonen. Het aantal raadplegingen door patiënten tussen 12 en 20 jaar is hoog. Niet enkel omdat we veel jonge patiënten hebben. Tijdens de schoolvakanties daalt het aantal jongeren dat ons raadpleegt opvallend. Het klassieke verhaal is ‘Ik had gisteravond 39 graden koorts’ – het is altijd 39 graden – ‘en ik moest braken. Ik was zo ziek dat ik vandaag echt te moe ben om naar school te gaan.’ Maar zo’n virale ziekte zie je de dag erna wel nog aan mensen,  die zien er niet fris en monter uit. Dan vermoed je dat er schoolse problemen zijn."

Lees het volledige interview (word, 1 p.)

Rol van artsen in de spijbelaanpak

Databank voor artsen: vind uw CLB-arts

Een integrale aanpak van spijbelen en schoolverzuim vraagt goede afspraken tussen onderwijs en de medische sector omtrent de problematiek van twijfelachtige medische attesten. Daarom werd actie 7 van het spijbelactieplan gewijd aan deze samenwerking.

De regelgeving rond aanwezigheid op school voorziet een aantal redenen waarom een leerling gewettigd afwezig kan zijn. Enerzijds kunnen dat redenen zijn die niet met de gezondheid van de leerling te maken hebben (begrafenis, huwelijk, deelname aan sportcompetitie, …). Anderzijds is het uiteraard mogelijk om wegens ziekte thuis te blijven.

Om een afwezigheid te wettigen moet de school kunnen terugvallen op verklaringen of bewijzen op papier. Als de leerling korte tijd ziek is, kan deze verklaring van de ouders komen. Duurt het langer, dan is een attest van de dokter nodig. In het lager en in het secundair onderwijs moeten ouders met hun kind naar de dokter als het langer dan 3 opeenvolgende kalenderdagen ziek is. Ziek zijn van donderdag tot en met maandag gaat dus niet zonder medisch attest. In beide onderwijsniveaus mogen ouders de korte ziekteperiodes wel maar vier keer per jaar zelf wettigen. De vijfde keer moeten ze onmiddellijk naar de dokter.

Is een leerling afwezig zonder geldige verklaring van de ouders of een arts, of zonder voorafgaande toestemming door de directeur, dan beschouwt de school de afwezigheid als "problematisch". Problematische afwezigheid houdt in dat de scholen en Centra voor Leerlingenbegeleiding de leerling nauw opvolgen en een gepaste begeleiding opstarten vanaf de eerste dag.

In de praktijk blijken deze afspraken niet steeds even goed te werken. Enerzijds gaan leerlingen nog vaak naar een arts om afwezigheden te wettigen waarvoor geen medisch attest nodig is. Anderzijds worden medische attesten soms misbruikt om afwezigheden wegens niet-medische redenen toe te dekken. Sommige scholen, leerlingen of ouders zetten artsen af en toe zelfs onder druk om dergelijke attesten te schrijven.

Daarom is het essentieel dat artsen en scholen op dat vlak duidelijk op dezelfde lijn zitten. Artsen kunnen in de aanpak van spijbelen wel degelijk een belangrijke rol spelen. Uiteraard moeten we allen, zowel de arts als de school/het CLB aandacht hebben voor het achterliggende probleem.

Hoe zit het nu met de dixit- en de geantedateerde attesten?

In het samenwerkingsprotocol van 22 maart 2007 (pdf, 6 p.) tussen de minister, vertegenwoordigers van de medische sector en van de onderwijssector werd een gezamenlijke aanpak van de problematiek van twijfelachtige medische attesten vastgelegd. De belangrijkste verwezenlijking is de verandering aan de regelgeving van onderwijs waardoor scholen zogenaamde dixit- en geantedateerde attesten niet langer aanvaarden als een wettiging voor afwezigheid. Een dixit-attest is een attest dat louter op de verklaring van de patiënt gebaseerd is en niet op een echte diagnose. De arts heeft zelf dus geen medische oorzaak voor de afwezigheid kunnen vaststellen. Een dixit-attest is geen medisch attest. Een geantedateerd attest is een medisch attest dat geschreven werd volledig na de ziekteperiode en waarbij de arts de ziekte dus niet zelf heeft kunnen vaststellen.

Als een leerling dergelijk attest binnenbrengt, dan blijft zijn afwezigheid geregistreerd als een ‘problematische’ en dus een niet-gewettigde afwezigheid. Tot nu toe namen scholen dergelijke attesten vaak gewoon aan als een wettiging en werd er verder niets ondernomen ten aanzien van de leerling. Door de registratie als problematische afwezigheid, zullen school en CLB deze leerling vanaf nu nauwer kunnen opvolgen en begeleiden. En dat is vaak ook nodig, want dergelijke attesten duiden niet zelden op problemen waarvoor een oplossing dient te worden gezocht (bijvoorbeeld familiale moeilijkheden die het kind verhinderen om naar school te gaan, kinderen die gaan werken in plaats van naar school gaan,…). Op deze manier blijft de ‘signaalwaarde’ van een dergelijke attest, de arts wil hiermee aangeven dat er iets aan de hand is, bewaard.

Voor de dixit-attesten bereikten verschillende artsenverenigingen en de Nationale Raad van de Orde der Geneesheren een akkoord over een model. U kan het correcte dixit-attest bij Domus Medica bestellen.
Ook het sportattest (attest lichamelijke opvoeding) werd vereenvoudigd. Huisartsen ontvingen een bestelformulier in hun brievenbus om zich van deze vernieuwde attesten te voorzien.

Meer uitleg over hoe u als arts scholen kan helpen om spijbelen te detecteren en aan te pakken, kan u lezen in de - speciaal voor artsen ontworpen - inlegger.  U kan de inlegger hier downloaden of u kan deze ook bestellen bij het spijbelteam. 

De huisartsenvereniging Gent nam een item over spijbelen en hoe hiermee om te gaan als arts op in haar nieuwsbrief.  Lees het artikel "Spijbelen: het topje van de ijsberg". 

Acties van het spijbelactieplan die relevant zijn voor artsen

Actie 7