Ouders en leerlingen

Welke rol spelen ouders en leerlingen in de spijbelaanpak? Hoe stimuleer ik als ouder dat mijn kind regelmatig naar school gaat? Hoe kan een ouder of leerling meewerken aan een positief schoolklimaat? Wat is het verband tussen schooltoelagen en aanwezigheid op school?

Interview met een spijbelaar, Ennio, 18 jaar

«Ik verstopte me op zolder»

Ik spijbelde de eerste keer in het tweede middelbaar. Een maat stelde voor om te brossen. We zijn toen samen ‘Bad boys II’ gaan zien in de cinema. Ik ben er nooit ene geweest voor ’t school maar tot dan ben ik altijd gegaan. Wiskunde en geschiedenis deed ik zelfs graag. En met de leraren heb ik nooit last gehad. Maar in het lager voetbalden we nog tijdens de pauze. Het middelbaar is zo anders. Je staat daar maar wat te staan op de speelplaats. Ik verveelde mij daar. Sommige gasten komen dan ruzie zoeken. Soms wachtte ik tot mijn ma het huis uit was en verstopte ik mij op de zolder. Dan sliep ik daar nog wat ofzo.

Lees het volledige interview

Rol van ouders en leerlingen in spijbelaanpak

Regelmatig naar school gaan

Iedere ouder is verantwoordelijk voor het leerrecht van zijn of haar kind. De ouders moeten er dus op toezien dat hun kinderen regelmatig naar school gaan. Uiteraard kan er soms een reden zijn waarom een leerling niet naar school kan gaan. Een overzicht van gewettigde afwezigheden vindt u hier. Als een leerling afwezig is zonder een geldige reden, dan zet dit een heel proces van opvolging door school, CLB en eventuele externe actoren in gang. Meer uitleg.

Ouders en leerlingen ontvangen aan het begin van het schooljaar het reglement van de school. Daarin staan de afwezigheden beschreven, de aanvangs- en einduren van de lesdagen, de begeleiding van een titularis of andere leerkrachten, de begeleiding van het CLB,.... Het schoolreglement is een belangrijk communicatiemiddel tussen school en ouders/leerlingen. Vanaf het schooljaar 2010-2011 worden in het schoolreglement ook engagementen van de school en van de ouders opgenomen, onder andere over regelmatig naar school gaan en spijbelen. De bedoeling van deze 'engagementsverklaring' is dat zowel de ouders als de school inspanningen doen en dat de ouders zich zo meer betrokken voelen bij het schoolgebeuren. Meer informatie over de engagementsverklaring.

Soms is het voor een ouder niet altijd evident om zijn/haar kind op school te krijgen. We denken dan bijvoorbeeld aan:

In al die situaties is het belangrijk dat de ouder(s) naar de school stappen en hierover praten. De school en/of het CLB kunnen helpen.

Ook voor de leerling zijn er soms redenen waarom hij/zij niet naar school wil/kan gaan:

Toch is en blijft het belangrijk om naar school te gaan. Meer uitleg hierover kan u hier vinden. De leerling stapt daarom ook best naar iemand op school die hij vertrouwt, en waarbij hij zich op zijn gemak voelt om te praten over (de reden van) zijn afwezigheid. De school zal sowieso de afwezigheden opvolgen. De leerling kan altijd wel bij iemand terecht, bijvoorbeeld bij de klastitularis, een andere leerkracht, de leerlingbegeleider, iemand van het secretariaat,... Zij zullen samen met de leerling naar een oplossing zoeken voor het probleem. De school kan hierbij ook de hulp inroepen van het CLB. Hier kan de leerling terecht bij hulpverleners en kan hij/zij, in alle vertrouwen, praten over het probleem. Indien nodig zoekt het CLB verdere hulp.

"Ik ben beginnen spijbelen toen ik 14 was. In de lessen PO moesten we bloempotjes schilderen...Pff, moesten we daarvoor naar school komen? Dus brosten we die les. Het laatste lesuur was ook een typisch brosuur. Dan kwam ik thuis en zei tegen mijn ma: "'t school is vroeger gedaan vandaag.' Ook de leerkrachten controleerden dat niet. Maar als je spijbelt, mis je een hoop lessen die je achteraf moet inhalen. Probleem is ook dat je een slechte naam krijgt. De leraars wilden geen energie meer in mij steken, ook al had ik mij herpakt. Ze hadden geen respect meer voor mij, en zo liep het helemaal fout. Dan ben ik de les beginnen te blokkeren, heb ik anderen opgejut om de muziek hard te zetten, en ben ik weer uit de lessen weggebleven. Ondertussen ben ik van school veranderd. In mijn nieuwe school heb je het gevoel dat ze naar je luisteren, en dan kom je veel liever naar school en is het ook veel leuker thuiskomen."

Hoe als ouder spijbelen voorkomen?

Ouders kunnen hun kinderen van jongs af aan leren dat naar school gaan belangrijk is.

Meewerken aan een positief schoolklimaat

Een positief schoolklimaat doet leerlingen graag naar school komen. En leerlingen die graag naar school komen, spijbelen minder. In de eerste plaats zorgt de school voor een positief klimaat, onder andere door veel ruimte te maken voor participatie van ouders en leerlingen.

Maar in de tweede plaats kunnen ook de ouders en leerlingen hieraan meewerken, bijvoorbeeld door deel te nemen aan oudercontacten, aan activiteiten georganiseerd door de school, door hun mening te laten horen in de oudervereniging, het oudercomité, de ouderraad of schoolraad, het leerlingenparlement of de leerlingenraad.

Enkele tips

Leerlingen kunnen er bijvoorbeeld in de leerlingenraad op wijzen dat hun school enkel een sanctiebeleid voert bij spijbelen en weinig aandacht heeft voor de oorzaak van het spijbelen.

Als er nog geen leerlingenraad is op school, dan kunnen de leerlingen hiertoe het initiatief nemen. Informatie over het oprichten van een leerlingenraad kan u vinden op de website van De Vlaamse Scholierenkoepel van leerlingenraden, voor en door scholieren met heel veel praktische tips over leerlingenparticipatie.

Een oudervereniging kan een ervaringsdeskundige in de armoede uitnodigen om deel te maken van het overleg, zodat er aandacht wordt besteed aan de problemen die kansarme ouders ondervinden in het onderwijs. Ze kan dan nuttige tips doorspelen naar de directie en het lerarenkorps van de school. Algemeen kan het oudercomité of de ouderraad initiatief nemen om ouders meer te betrekken in het schoolgebeuren.

De school, ouders en leerlingen kunnen samen activiteiten opzetten om het samenhorigheidsgevoel te versterken en aan het positieve klimaat te werken, zoals een sponsorloop voor een goed doel, samen werken aan het opknappen van schoollokalen,...

"In de kleuterklas van mijn dochter krijg ik als ouder de kans om 's morgens tussen de kinderen in de kring te zitten. De meester leest dan een boekje voor, laat de kinderen vertellen en geeft aan wat ze die dag zullen doen. Het is leuk om je kind eens in de klas te zien. Ze leert er heel wat van haar speelkameraadjes. In de klas leest ze ontzettend graag boekjes, ze kent ook al de seizoenen en de kleuren!"

Schooltoelagen en aanwezigheid op school

Vanaf het schooljaar 2007-2008 vinden er een aantal belangrijke wijzigingen plaats in de regelgeving rond de schooltoelagen in het secundair onderwijs. Meer mensen komen in aanmerking voor een schooltoelage en de bedragen worden verhoogd. Vanaf het schooljaar 2008-2009 maken ook kinderen uit het basisonderwijs aanspraak op een schooltoelage.

Op deze manier wil het ministerie van Onderwijs & Vorming het naar school gaan bij alle leeftijdscategorieën stimuleren. Bovendien verkleint zo de financiële drempel om naar school te gaan voor een aantal leerlingen. Aangezien het gaat om een schooltoelage, is het wel noodzakelijk dat de leerling voor wie de schooltoelage wordt uitgereikt voldoende aanwezig is op school. Dit zal nagegaan worden aan de hand van de problematische afwezigheden van de leerlingen uit het secundair en het lager onderwijs en aan de hand van het aantal dagen aanwezigheid van de kleuters. Indien een leerling twee schooljaren op rij 30 halve dagen of meer problematisch afwezig is geweest, dan krijgt hij of zij geen schooltoelage.