De overheid

Welke rol speelt de overheid in de aanpak van spijbelen? En wie is dat nu eigenlijk, de overheid?

Interview met Tine Debruyne, adjunct van de directeur bij het Ministerie van Onderwijs en Vorming

«Minder dossiers is een goed teken»

Scholen signaleren mij de problematische afwezigheid van een jongere, zodra die dertig halve dagen via code B is aangeduid als problematisch afwezig. Ik krijg vaak de kritiek dat er niets gebeurt met die meldingen. Dat klopt niet helemaal. Vijf jaar geleden zijn we er inderdaad mee gestopt om op elk dossier met een standaardbrief naar de ouders te reageren. Want die hebben snel door dat daar geen gevolgen aan vasthangen. Die meldingen van de scholen dienen nu om cijfermateriaal over de spijbelproblematiek te verzamelen.

Als scholen een individuele reactie van ons verlangen, dan sturen ze een zorgwekkend dossier in. Per jaar zijn dat er een zeventigtal.

Lees het volledige interview (word, 1 p.)

De overheid, wie is dat?

Het Vlaamse Ministerie van Onderwijs en Vorming regelt nagenoeg alle aspecten van het onderwijsbeleid van het voorschools tot het universitair en volwassenenonderwijs. Het Ministerie van Onderwijs en Vorming bestaat uit:

Het departement stippelt het Vlaamse onderwijsbeleid uit en de vijf agentschappen voeren het onderwijsbeleid uit. Om de samenhang en de slagkracht van de Vlaamse onderwijsadministratie te verzekeren, werd een aantal sturings- en overlegstructuren opgericht.

Rol van de overheid in de spijbelaanpak

Binnen de Vlaamse onderwijsadministratie houden zowel het departement Onderwijs en Vorming als het Agentschap voor Onderwijsdiensten, het Agentschap voor Onderwijscommunicatie als het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen zich bezig met het spijbelbeleid.

Departement Onderwijs & Vorming

Binnen het departement werkt het Spijbelteam samen met alle betrokkenen aan de implementatie van de 12 acties van het SpijbelActiePlan. Ook de regelgeving rond de controle op de leerplicht en de aan- en afwezigheden in het leerplichtonderwijs is aan het departement toevertrouwd.

Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi)

Het Agentschap voor Onderwijsdiensten controleert of de regelgeving wordt nageleefd. Zo gaat men binnen het agentschap jaarlijks na welke leerplichtige leerlingen noch ingeschreven zijn in een school noch huisonderwijs volgen (absoluut schoolverzuim). Hiervoor baseert men zich op een tabel die alle leerplichtige leerlingen in Vlaanderen bevat. Achtereenvolgens gaat het agentschap na welke kinderen en jongeren les volgen in een erkende Vlaamse school, in een erkende school van de Franse Gemeenschap, in een privé-school of thuis. Er wordt ook bekeken welke leerlingen zijn vrijgesteld van de leerplicht en wie in het buitenland woont of les volgt. Ouders van leerplichtige kinderen of jongeren die AgODi nergens terugvindt, ontvangen vervolgens een brief in de bus waarin hen gevraagd wordt om op een antwoordformulier aan te duiden op welke manier hun zoon of dochter toch aan de leerplicht voldoet. Indien het agentschap geen informatie van deze ouders ontvangt, wordt de hulp van de steden en gemeenten ingeschakeld. Deze sturen vaak een (wijk-)agent langs die nagaat op welke manier aan de leerplicht wordt voldaan. Als deze (wijk-)agent vaststelt dat dit kind of deze jongere niet aan de leerplicht voldoet of indien de ouders echt onwillig blijken te zijn en het leerrecht van hun zoon/dochter schenden, dan wordt eventueel zelfs het parket ingeschakeld. Justitie kan op dat moment de ouders sanctioneren of een gedwongen begeleiding opleggen bij ernstige problematische opvoedingssituaties.
In oktober 2008 werd een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tussen AgODi en de verschillende Vlaamse parketten over het doorsturen van dossiers in het kader van de leerplichtcontrole.

Daarnaast verzamelt AgODi ook beleidsinformatie m.b.t. problematische afwezigheden. De scholen dienen leerlingen die 30 halve dagen problematisch afwezig zijn door te geven aan AgODi. In het vakjargon spreekt men ook wel van 'een melding problematische afwezigheid'. Deze meldingen problematische afwezigheid vormen samen met de leerplichtcontrole de basis voor het Rapport Leerplicht en worden vanaf het schooljaar 2007-2008 ook gebruikt in het kader van de schooltoelagen (cf. infra.)
Basis- en secundaire scholen en CLB's kunnen tevens aan AgODi laten weten dat de begeleiding van leerlingen met problematische afwezigheden vastloopt. Hiervoor hoeft men zelfs geen 30 halve dagen te wachten. Zodra scholen en CLB's vastlopen in de begeleiding van een leerling, kan men dit melden aan het agentschap. Men spreekt hier van een 'zorgwekkend dossier'. Bij een dergelijk dossier schiet het agentschap meteen in actie. Zo zal het agentschap samen met de betrokken school en het betrokken CLB op zoek gaan naar een mogelijke oplossing. Indien nodig wordt er doorverwezen naar het parket. In oktober 2008 werd een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tussen AgODi en de verschillende Vlaamse parketten over het doorsturen van zorgwekkende dossiers.

Agentschap voor Onderwijscommunicatie (AOC)

Het Agentschap voor Onderwijscommunicatie focust zich - samen met het Spijbelteam - op de communicatie van het spijbelactieplan naar scholen, leerkrachten, leerlingen, ouders, CLB's en alle andere betrokkenen toe. Zij zijn onder meer de verantwoordelijke uitgever van de brochures Leerrecht/Leerplicht en spijbelen (pdf, 5 p.).

Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenen Onderwijs en Studietoelagen (AHOVOS)

De afdeling studietoelagen van dit agentschap is onder meer verantwoordelijk voor het toekennen en uitbetalen van de schooltoelagen. Aan de schooltoelagen zijn een aantal voorwaarden verbonden zoals het inkomen van de ouders, het aantal kinderen ten laste,... en sinds kort ook het regelmatig schoolbezoek. Enkel leerlingen die regelmatig naar school gaan hebben recht op een schooltoelage. Op die manier hopen we leerlingen positief te stimuleren om toch naar school te gaan. Een aantal leerlingen blijken echter hardnekkige spijbelaars te zijn. Hun recht op een schooltoelage vervalt dan ook. Daarom zullen leerlingen die twee schooljaren op rij 30 halve dagen of meer problematisch afwezig waren, hun schooltoelagen moeten terugbetalen aan AHOVOS. Ook wanneer leerlingen meer dan 16 dagen na mekaar uitgeschreven zijn, verliezen ze het recht op hun toelage. Voor het kleuteronderwijs kijkt men naar het aantal dagen aanwezigheid van de kleuter: is die lager dan de minimumnorm, dan kan de schooltoelage ingehouden worden. Voor meer info over schooltoelagen kunt u hier terecht.

Acties van het spijbelactieplan die relevant zijn voor de overheid

Aangezien de overheid belast is met de uitvoering van het spijbelactieplan, zijn alle acties voor haar relevant!