Jongeren en pesten

Uitdagen en pesten

Onder elkaar dagen jongeren elkaar al eens uit of maken zij ruzie. Dat is geen probleem zolang het kan worden bijgelegd en uitgepraat.

Het wordt een probleem zodra er opzettelijk en herhaaldelijk kwetsende opmerkingen of handelingen zijn en de  geviseerde  er zich niet meer goed bij voelt. Dan gaat het niet langer om elkaar uitdagen of ruzie maken, maar om pesten.

Naar boven

Rollen bij het pesten

Pesten is altijd een groepsproces. Je kan in geval van pesten verschillende rollen spelen:

  • Je pest.
  • Je bent assistent van diegene die pest: je bent niet de hoofdrolspeler, maar je doet wel actief mee.
  • Je  bent versterker van het pesten: je doet niet direct mee, maar je kijkt toe en bekrachtigt door je gedrag het optreden van diegene die pest (bijvoorbeeld door te knikken of te lachen).
  • Je bent buitenstaander: je weet dat er gepest wordt, maar je grijpt niet in.
  • Je wordt gepest.
  • Je bent verdediger van het slachtoffer.  Je komt op voor diegene die gepest wordt,  je probeert het pesten te stoppen of wie gepest wordt te troosten.

Naar boven

Pesten doen ophouden

Pesten slaat diepe wonden. Het tast het zelfvertrouwen van het slachtoffer aan.   Daardoor herstelt diegene die gepest wordt nog maar moeizaam het vertrouwen in zichzelf en in anderen  en vindt  het nog maar moeilijk aansluiting bij een groep. Het laat sporen na in de ontwikkeling van  de hersenen, wat het leren bemoeilijkt.

Pesten mag niemand onberoerd laten. Niemand mag pesten ongemoeid laten. Je kan er altijd voor kiezen om pesten te doen ophouden.

Als je pest

  • Denk na over de impact van je gedrag op het wie je pest: het verdriet dat je bij de ander veroorzaakt en de mogelijk andere gevolgen. Zou je het zelf willen meemaken?
  • Sta stil bij mogelijke wettelijke risico’s en sancties (bijvoorbeeld misbruik van het internet), problemen met de school (time-out, tijdelijke of definitieve uitsluiting) en mogelijke reacties van je ouders.
  • Kies je ervoor om pesten te doen ophouden maar zie je het niet zitten om het  zelf op te lossen: spreek andere jongeren op school aan en ga samen op zoek naar oplossingen. Ga na hoe je de schade van het pesten kan herstellen.
  • Geraak je er ook samen met leeftijdsgenoten niet uit: zoek hulp bij een volwassene (je ouders, iemand van het schoolteam of van het CLB - zie verder op deze pagina). Benadruk dat je er uit wil geraken en dat je samen naar oplossingen wil zoeken.

Als je erbij staat

  • Durf het gedrag van diegene die pest in vraag te stellen.
  • Reageer niet op het gedrag van het kind dat pest met signalen die het pesten aanmoedigen (zoals goedkeurend knikken).
  • Doe niet mee aan de verspreiding van negatieve boodschappen of 'like' online geen kwetsende  boodschappen.
  • Maak aan diegene die pest duidelijk dat je het pesten niet goedkeurt en dat het moet ophouden.
  • Probeer andere jongeren ervan te overtuigen niet mee te pesten, of het pesten niet te versterken door te lachen of te knikken.
  • Nodig jongeren uit om samen naar oplossingen te zoeken.
  • Als het pesten niet ophoudt, neem dan je verantwoordelijkheid en zoek hulp bij een volwassene (je ouders, iemand van het schoolteam of het CLB - zie verder op deze pagina). Benadruk dat je voor zowel diegene die pest als wie gepest wordt aan oplossingen wil werken. Op die manier hulp vragen is niet 'klikken'. Snel reageren kan ervoor zorgen dat het pesten niet uit de hand loopt en dat de schade beperkt blijft.

Als je verdedigt

  • Steun het slachtoffer door naar zijn of haar verhaal te luisteren.
  • Probeer andere jongeren ervan te overtuigen niet mee te pesten, of het pesten niet te versterken door te lachen of te knikken.
  • Nodig jongeren uit om samen naar oplossingen te zoeken.
  • Als het pesten niet ophoudt, zoek hulp bij een volwassene  (je ouders, iemand van het schoolteam of het CLB - zie verder op deze pagina). Benadruk dat je voor zowel diegene die pest als wie gepest wordt aan oplossingen wil werken.

Als je wordt gepest

  • Zorg dat je niet alleen bent: met één of meer jongeren om je heen hou je kinderen die pesten makkelijker op afstand.
  • Zorg ervoor dat je in een leuke groep terechtkomt waar je jezelf kan zijn. Lukt het niet op school, dan misschien wel op de sportclub, in de jeugdbeweging, bij je gameploegje …

  • Geef jezelf niet de schuld. Zelfs al bekruipt je dat gevoel, toch mag je je niet neerleggen bij wat je overkomt. Jij hoeft  je niet te schamen of te verontschuldigen voor de pesterijen.

  • Neem iemand in vertrouwen en zoek steun. Blijf niet met je probleem zitten. Zoek iemand die je kan vertrouwen, die echt wil luisteren. Heb de moed om te praten over wat je raakt. Zoek een rustig moment om het te vertellen. Vraag vooral om te luisteren en mee na te denken over een volgende stap  om het pesten te doen stoppen.

  • Je kan die hulp bij een leeftijdsgenoot zoeken of bij een volwassene. Die volwassenen staan voor je klaar,  zowel op school als erbuiten.

  • Kom op voor jezelf. Voor jezelf opkomen is niet altijd gemakkelijk maar het is wel iets dat je kan leren. Zo kan je  een sociale vaardigheidstraining volgen. Daar kan je leren om contact te leggen, vrienden te maken of duidelijk te maken dat je iets niet wil.

Bron: Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten (kieskleurtegenpesten)

Naar boven

Cyberpesten voorkomen en aanpakken

Meer informatie over wat cyberpesten precies is en onder welke vormen het voorkomt, vind je op de pagina Cyberpesten op school (voor ouders).

Je kan als jongere een aantal voorzorgen en maatregelen nemen tegen cyberpesten:

  • Geef nooit vertrouwelijke informatie door, ook niet aan vrienden. Zodra anderen over die  informatie beschikken, heb je er geen controle meer over en kan die zich op grote schaal en in snel tempo verspreiden. Vuistregel: alle informatie die je in het gewone leven voor jezelf houdt, geef je ook niet prijs op het internet.
  • Geef nooit een wachtwoord door. Gebruik ook geen voor de hand liggende wachtwoorden zoals je geboortedatum, de naam van je ouders of van je huisdier …
  • Installeer een recent anti-virusprogramma op je computer en hou de updates ervan in de gaten.
  • Denk na over wat je zelf schrijft. Vuistregel: alles wat je niet recht in iemands gezicht durft te zeggen, verspreid je ook niet via sms, Facebook, Netlog …
  • Bij het schrijven van berichten via internet ontbreekt lichaamstaal. Gebruik daarom emoticons als iets als grap bedoeld is.
  • Denk na voor je iets  publiceert op het internet. Strafbaar zijn onder meer: foto’s publiceren zonder toestemming van de persoon in kwestie, jezelf als iemand anders voordoen, oproepen tot discriminatie.
  • Reageer niet op pestmails of pestberichten.
  • Hou pestmails of -berichten bij of druk ze af als bewijsmateriaal.
  • Blokkeer de afzenders van ongewenste berichten.  Hoe je dat doet, hangt af van het computerprogramma dat je gebruikt. Lees er meer over in de helpfunctie van de software. In  principe worden  ongewenste afzenders in een lijst opgeslagen. Het programma herkent die afzenders dan en laat hun berichten niet meer toe in je postbus.
  • Wijzig desnoods je gsm-nummer, e-mailadres of online gebruikersnaam.

Naar boven

Hulp op school en erbuiten

Ben  je bij een pestgeval betrokken en  wil je er wat aan doen, dan sta je er niet alleen voor.

Op school

Spreek gerust iemand aan op school: een leerkracht, de groene leerkracht, de leerlingenbegeleider, het secretariaat of de directie. Zij helpen je verder of verwijzen je naar de juiste persoon of instantie.

Het centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB)

De CLB's zijn er om naar jou te luisteren en je te helpen, als je dat wil.

Aan elke school is een CLB verbonden. Vraag  de contactgegevens aan je school, of vind ze in het schoolreglement of via het overzicht van CLB-adressen.

Andere organisaties en instanties

  • Je kan bij Awel vzw anoniem terecht met een vraag, een probleem,  jouw verhaal.
  • Bij het jongerenadviescentrum (JAC) in je buurt kan je terecht met om het even welke vraag.  Vind op de website een centrum in je buurt.
  • Via Nu praat ik erover kan je met een Child Focus-medewerker chatten over zaken die je tijdens het surfen of chatten hebt ontdekt en die je in de war brengen of een vervelend gevoel geven.
  • Bij een jongereninformatiepunt (JIP) kan je terecht met vragen over pesten, verlegen zijn of andere dingen.
  • Klop bij de klachtenlijn van het kinderrechtencommissariaat aan met een klacht over je rechten (zoals over een  onrechtvaardige behandeling in geval van  pesten).

  • Het gratis nummer 1712 kan je elke werkdag van 9 tot 17 uur bellen met vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling.
  • Wil je als medeleerling de pestsituatie een halt toeroepen, maar vind je geen oplossing samen met de school of het CLB? Dan kan je bij de politie een klacht indienen tegen de pesterijen. Als de omgeving alarm slaat, kunnen volwassenen die pesten vervolgd worden voor ‘belaging’. Wie gepest wordt hoeft dus niet zelf een klacht neer te leggen.

Naar boven