Systematische contacten (medische onderzoeken)

Doelstelling

De medewerkers van het CLB voeren systematische contacten uit bij leerlingen (medische consulten). Die contacten zijn gratis voor de leerling en de ouders.

De systematische contacten kaderen binnen het begeleidingsdomein preventieve gezondheidszorg waarbij de gezondheid, groei en ontwikkeling van leerlingen wordt bevorderd en beschermd.

Zo volgt het CLB het groei- en ontwikkelingsproces van de leerling op en detecteert ze risicofactoren, signalen en symptomen van gezondheids- en ontwikkelingsproblemen.

Het CLB vult het begeleidingsdomein preventieve gezondheidszorg in door:

  • Systematische contacten te organiseren
  • Vaccinaties aan te bieden
  • Profylactische maatregelen te nemen waar nodig

Tijdens het systematisch contact kan het CLB signalen opvangen of problemen vaststellen met betrekking tot de andere begeleidingsdomeinen of een combinatie ervan. 

Naar boven

Richtlijnen voor de systematische contacten

De Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg (VWVJ) ontwikkelde standaarden voor een kwaliteitsvolle uitvoering van preventieve jeugdgezondheidszorg in de centra voor leerlingenbegeleiding.

Een standaard bundelt niet alleen de beschikbare informatie voor de wetenschappelijke onderbouw van het programma maar biedt ook richtlijnen voor een correcte uitvoering.

De standaarden zijn goedgekeurd door het Agentschap Zorg en Gezondheid van de Vlaamse overheid, dat de opdrachten voor preventieve gezondheidszorg in het CLB bepaalt:

  • Standaard visus:  beschrijft het onderzoek naar de oogstand, de gezichtsscherpte op afstand, de kleurzin, het dieptezicht bij de leerlingen van 3 tot 18 jaar.
  • Standaard vaccinaties: beschrijft de uitvoering van het vaccinatieprogramma van het CLB.
  • Standaard groei en puberteit: beschrijft hoe het CLB onderzoek uitvoert naar de lengte, het gewicht en de pubertaire ontwikkeling en naar de interpretatie van het groeipatroon bij de leerlingen van 3 tot 18 jaar.
  • Standaard gewicht:  beschrijft de state of the art voor de klinische diagnose van een gewichtsprobleem; kadert in een ruimere aanbeveling voor de aanpak van eet- en gewichtsproblemen en in het bijzonder de vroege detectie ervan.
  • Standaard gehoor: richtlijn voor de screening van gehoorproblemen.
  • Standaard mondgezondheid: beschrijft de krachtlijnen van een goed preventief mondgezondheidsbeleid, de prioriteiten van de mondgezondheidspromotie, de methode van het mondonderzoek tijdens de consulten in het CLB en de krachtlijnen voor een gezondheidsbeleid.
  • Infectieziekten

Naar boven

Naast het wegen en meten, onderzoek van het gehoor en zicht … heeft de CLB-medewerker ook aandacht voor de gezinssituatie, leefgewoonten en welbevinden van de leerling. De medewerker heeft een gesprek hierover met leerling en ouders tijdens een systematisch contact of op een ander moment. Een CLB moet zich zo organiseren dat de ouders maximaal aanwezig kunnen zijn bij het systematisch contact van de 3-jarigen of kinderen in 1ste kleuterklas.

Een leerling kan aangeven niet te willen praten over bepaalde zaken in aanwezigheid van de ouders. De CLB-medewerker zal dit respecteren.

Resultaten

Het CLB brengt de leerlingen en ouders op de hoogte van de resultaten van de systematische contacten.

Overzicht van de tijdstippen van de systematische contacten

Er zijn 5 systematische contacten in het basis- en secundair onderwijs op de leeftijd van:

  • 3 jaar of in de eerste kleuterklas
  • 6 jaar of in het eerste leerjaar
  • 9 jaar of in het vierde leerjaar
  • 11 jaar of in het zesde leerjaar
  • 14 jaar of in het derde jaar secundair onderwijs

Naar boven

Verplicht?

In het kader van de preventieve gezondheidszorg zijn ouders en leerlingen verplicht mee te werken aan:

  • Systematische contacten
  • Profylactische maatregelen die het verspreiden van besmettelijke ziekten moeten voorkomen

Uitzondering

Verplicht betekent niet dat het systematische contact altijd door een CLB-medewerker moet worden uitgevoerd. Ouders en bekwame leerlingen kunnen zich verzetten tegen de uitvoering van een systematisch contact door een specifieke CLB-medewerker.
De ouders of de bekwame leerling moeten dan schriftelijk verzet aantekenen bij de directeur van het centrum, met een aangetekende brief of tegen afgifte van een ontvangstbewijs. Het verzet moet ondertekend en gedateerd zijn.

Als ouders of een bekwame leerling verzet aantekenen, moeten zij de systematische contacten binnen een termijn van 90 dagen laten uitvoeren door:

  • Óf een andere medewerker van het CLB
  • Óf een medewerker van een ander CLB
  • Óf een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg extern aan het CLB

De beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg die het contact uitvoert, moet binnen de 15 dagen na het onderzoek een verslag ervan bezorgen aan het CLB dat de leerling begeleidt.
De CLB-medewerker geeft via een verwijsbrief aan de leerling en de ouders mee wat het contact inhoudt en waarover verslag moet worden gegeven.

Modelverslagen die een externe beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg moet invullen en meegeven aan de leerling:

Naar boven

Noodplan artsentekort

Meer en meer CLB’s hebben problemen met het invullen van artsenambten. De Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg stelde daarom een noodplan op voor CLB’s die kampen met een artsentekort.

Je mag gebruik maken van een noodplan artsentekort:

  • Als je door een tekort aan CLB-artsen de wettelijke opdrachten niet meer of moeilijk kan realiseren  
  • Voor maximaal 1 schooljaar

Duurt het artsentekort langer dan een schooljaar? Maak dan bij de start van het schooljaar een nieuw plan op.

Het plan beschrijft volgens de nood een taakverdeling tussen de arts en de verpleegkundige via een getrapt model van expertise. In het plan is er aandacht voor afspraken en de verantwoordelijkheden van de CLB-medewerkers en de CLB-directeur.

De regelgeving over de inhoud van de systematische contacten is het uitgangspunt. Er is bij het opstellen veel aandacht besteed aan de wetenschappelijke onderbouw en de kwaliteit van zorg voor:

  • De materialen en de logistieke omgeving
  • De wijze waarop de systematische contacten en de nazorg wordt uitgevoerd
  • De tijd die nodig is voor de contacten en nazorg

Vind het noodplan, de contouren ervan, een leidraad voor de paramedisch werker en andere documenten:
Noodplan voor CLB in geval van artsentekort (Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg).

Extra informatie

Verwante pagina’s

Website

Naar boven