Professionaliseren: wie, hoe en waarom?

Waarom professionaliseren?

De uitdagingen (maatschappelijke veranderingen, groeiende diversiteit, uitdagingen van het inclusief onderwijs, technologische vernieuwingen …) waarmee je als leraar moet omgaan, zijn talrijk. 

Als leraar spelen jij en je collega’s een belangrijke rol in het bereiken van eindtermen en ontwikkelingsdoelen door je leerlingen, en in het leerproces dat daartoe leidt.

Naast een kwaliteitsvolle initiële lerarenopleiding is daarom ook een samenhangend proces van continue professionalisering nodig om de kwaliteit van je lesgeven te ondersteunen, de vereiste competenties te verwerven en de school als organisatie te optimaliseren.

Naar boven

Diverse vormen en methodieken

Professionalisering omvat alle mogelijke vormen en methodieken (formeel en informeel, extern en intern, aanbodgestuurd en vraaggestuurd) waarmee je je competenties kan verbreden en verdiepen.

  • Externe professionalisering: begeleiding, ondersteuning, nascholing, deelname aan lerende netwerken met andere scholen en andere professionaliseringsvormen door externe organisaties

  • Interne professionalisering: observatiebezoeken (collegiale visitaties), informele gesprekken met collega-leraren, teamteaching, deelname aan lerende netwerken, voeren van onderzoek, lezen van professionele literatuur …

  • Aanbodgestuurde vormen: je gaat in op een bestaand aanbod, zoals een georganiseerde nascholing.

  • Vraaggestuurde vormen: je contacteert een organisatie naar keuze, die een professionaliseringsactiviteit op maat van jouw behoeften of de behoeften van je school voorziet.
  • Een bedrijfsstage: voor de periode dat je afwezig bent voor je bedrijfsstage kan je een beroep doen op vervangende activiteiten voor je leerlingen. Zonder kosten voor je school.
    Lees er meer over: Klasactiviteiten ondernemingszin tijdens bedrijfsstage leraar.

Alle vormen van professionalisering zijn waardevol, op voorwaarde dat ze beantwoorden aan een aantal kenmerken. Gebruik daarvoor de kijkwijzer van KlasCement.

In de praktijk zijn de verschillende vormen niet altijd duidelijk van elkaar te scheiden. Het belangrijkste is dat ze bijdragen tot jouw professionalisering en die van het lerarenteam waarbinnen je werkt.

Vind een professionaliseringsactiviteit.

Naar boven

Professionaliseringsbeleid van je school of centrum

Het kwaliteitsdecreet van 8 mei 2009 bepaalt dat elke onderwijsinstelling (school) de 1ste verantwoordelijke is voor de kwaliteit van het onderwijs dat ze verstrekt.

Elke onderwijsinstelling krijgt heel wat autonomie om haar professionaliseringsbeleid uit te stippelen. De noden van je school, je schoolteam, maar ook jouw individuele noden als leraar bepalen de vorm en inhoud van de professionalisering.

In het referentiekader onderwijskwaliteit staan de kwaliteitsverwachtingen rond het voeren van een professionaliseringsbeleid:

De school ontwikkelt en voert een doeltreffend professionaliseringsbeleid en heeft hierbij specifiek aandacht voor beginnende teamleden.
De school ontwikkelt een systematisch professionaliseringsbeleid. Hierbij staan de professionaliseringsnoden van de teamleden en de prioritaire doelen van de school centraal. De school bevordert de professionele dialoog en reflectie over leren en onderwijzen en biedt daarbij de nodige ondersteuning. Interne en externe expertisedeling worden gestimuleerd. De school moedigt de implementatie van professionaliseringsinitiatieven aan en volgt de effecten ervan op. Beginnende teamleden krijgen een passende begeleiding.

Meer info:


Professionaliseringsplan

Elk jaar stelt je school een professionaliseringsplan op en krijgt ze van de overheid financiële middelen om dat uit te voeren. Het professionaliseringsplan bevat onder meer:

  • De behoeftes op het niveau van je school en van elke individuele leraar: dit kan resulteren in een prioriteitenplan op korte en lange termijn
  • Alle formele en informele initiatieven die kennis, vaardigheden en attitudes van de personeelsleden van je school ontwikkelen
  • Andere elementen van het professionaliseringsbeleid: zo hangt het plan samen met andere beleidsdomeinen van je school

Belangrijk is:

  • Dat het schoolteam betrokken is bij het opstellen van het professionaliseringsplan
  • Dat het plan gebaseerd is op een gedeelde visie en op de prioriteiten van de school.

Het lokaal comité (het lokale overleg- of onderhandelingsorgaan bevoegd voor arbeidsvoorwaarden en personeelsaangelegenheden) keurt het professionaliseringsplan goed. Is er geen lokaal comité, dan keurt de algemene personeelsvergadering het professionaliseringsplan goed.
 

Financiering

Het professionaliseringsplan bevat best ook een financieel luik, dat aangeeft in welke mate je school het professionaliseringsinitatief betaalt.

De overheid stelt elk jaar middelen ter beschikking van de scholen en centra om het professionaliseringsplan uit te voeren. Het aandeel in de middelen waarop jouw school recht heeft:

  • Hangt af van het onderwijsniveau
  • Wordt pro rata berekend op basis van het aantal organieke betrekkingen in je school op 1 februari van het voorafgaande begrotingsjaar

Naar boven

Neem je professionalisering zelf in handen

De school stippelt het professionaliseringsbeleid uit. Maar ook jij speelt een belangrijke rol in je eigen professionalisering. Professionalisering hoort bij je taak als leerkracht. Zo staat het in de decreten rechtspositie: 'Nascholing (en professionalisering) behoort, naast onder meer het lesgeven zelf en de klaseigen leerlingenbegeleiding, tot een van de taken van een geïntegreerde lesopdracht'.

Daarnaast bevat je functiebeschrijving ook je rechten en plichten inzake permanente vorming en nascholing.

De kosten van je professionalisering zijn ten laste van het school- of centrumbestuur. Maar het eigenaarschap ligt bij jou. Je kan zelf het initiatief nemen, voorstellen doen, informele kennis uitwisselen.

Vind een professionaliseringsactiviteit.

Naar boven


Extra informatie

Verwante pagina’s

Websites

Regelgeving

Contact
Beleid Onderwijspersoneel: professionalisering