Onderwijs en gender

Seminarie Brussel, 18 oktober 2010

Programma en presentaties

pdf bestandVerwelkoming (261 kB)

Micheline Scheys, secretaris-generaal van het Departement Onderwijs en Vorming

pdf bestandGender gaps in education, Evidence from the OECD (1.02 MB)

Angelica Salvi Del Pero, Social Policy Division

ppt bestandGendermechanismen in het Vlaamse Onderwijs (614 kB)

Mieke Van Houtte, Universiteit Gent Vakgroep Sociologie

Workshop 1: Schoolloopbanen in secundair onderwijs (focus: loopbanen binnen de structuren, inclusief vroegtijdig schoolverlaten)

Vergelijken we de parcours van jongens en meisjes doorheen het secundair onderwijs, dan valt hun onevenwichtige spreiding over de verschillende onderwijsvormen en studierichtingen op. Welk instrumentarium kan die trends keren? Genereert een meer comprehensief onderwijs bijvoorbeeld minder verschillen in leerprestaties tussen meisjes en jongens? Werkt een structuur met early tracking hun verschillende schoolloopbanen in de hand? Hoe zijn de verschillen in aandeel jongens/meisjes dat ongekwalificeerd uitstroomt te begrijpen? Hoe verloopt de doorstroom naar de arbeidsmarkt?

  • Voorzitter: Katrien Bonneux, afdelingshoofd Secundair onderwijs en leerlingenbegeleiding, Departement Onderwijs en Vorming
  • Inleider: Prof. dr. Jan Van Damme
  • Rapporteur: Chama Rhellam, afdeling Secundair onderwijs en leerlingenbegeleiding, Departement Onderwijs en Vorming

Workshop 2: Genderbepaaldheid van hindernissen in onderwijsloopbanen (focus: vormen van ‘falen’ in leerplichtonderwijs)

Deze workshop zoomt in op de mate waarin onderwijsachterstanden zich voordoen bij meisjes en jongens in het basis- en secundair onderwijs. Worden zij evenzeer geconfronteerd met achterstanden? Met zittenblijven? Met B-attesten? Met time-out? Wat verklaart de ongelijke doorverwijzingen van jongens naar het buitengewoon onderwijs? Zijn de huidige segregerende/homogeniserende/concentrerende structuren in staat om die falende aspecten van de schoolloopbaan tegen te gaan? Welke mogelijke hefbomen kunnen het verschil maken?

  • Voorzitter: Theo Mardulier, afdeling Basisonderwijs en deeltijds kunstonderwijs, Departement Onderwijs en Vorming
  • Inleiders: Frans Schelles, Leen Sebrechts  
  • Rapporteur: Nathalie De Bleeckere, afdeling Horizontaal beleid, Departement Onderwijs en Vorming

Workshop 3: Instap en studiekeuze in hoger onderwijs en de stap naar de arbeidsmarkt

Welke studies vatten mannen en vrouwen aan vandaag en in welke studeren ze af? Hoe verloopt de transfer naar werk? Wat met de zgn. mismatch tussen de behaalde diploma’s in het hoger onderwijs en de behoeften van de arbeidsmarkt?

Workshop 4: Aantrekken en behouden mannen in lerarenberoep

Hier ligt de focus op het genderonevenwicht in de onderwijssector, dat zich het scherpst stelt in het kleuter- en het lager onderwijs. Welke factoren kunnen de instroom en het behoud van meer leraren, en in het bijzonder van meer mannen en meer diverse groepen in de hand werken? Welke initiatieven dragen bij tot een meer evenwichtige personeelsformatie en dit zowel op Vlaams niveau als binnen de school, de richtingen, de vakken?

  • Voorzitter: Hilde Lesage, afdelingshoofd Afdeling Beleid Onderwijspersoneel, Departement Onderwijs en Vorming
  • Inleider: Prof. dr. Nadine Engels
  • Rapporteur: Valérie Dorchain, Afdeling Beleid Onderwijspersoneel, Departement Onderwijs en Vorming
pdf bestandSlottoespraak (270 kB) Micheline Scheys, secretaris-generaal van het Departement Onderwijs en Vorming

Naar boven


Sprekers en biografie

  • Micheline Scheys is secretaris-generaal van het Departement Onderwijs en Vorming van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Als sociologe en voormalig onderzoeker geeft ze intussen ruim 15 jaar mee het beleid vorm inzake onderwijs en vorming. Ze adviseert de minister over evidence based strategische beleidsdoelstellingen en over initiatieven in de context van maatschappelijke evoluties, internationaal onderwijsbeleid en innovatieve ontwikkelingen in de relevante wetenschappelijke vakgebieden. Ze is ook verantwoordelijk voor de korte- en langetermijnplanning, de beleidscoördinatie, -monitoring en -evaluatie.  
  • Dr. Angelica Salvi Del Pero is an economist in the Social Policy Division of the OECD and the administrator of the OECD Gender Initiative. Before joining the OECD in July 2010, she was a research fellow at Centro Studi Luca d’Agliano, an Italian think tank, and a consultant for the World Bank. She has worked extensively on gender in education and employment issues, poverty and income distribution in developing countries as well as firm performance and investment climate issues. Dr. Salvi Del Pero has taught various economics courses at the University of Milan.
    Angelica Salvi Del Pero holds a Ph.D in Economics from the University of Milan, master in Economics from the University of Wisconsin–Madison and from Coripe Piemonte, and a B.A in Business and Economics from the University of Turin. She is an Italian national.
  •  Prof. dr. Mieke Van Houtte is Doctor in de Sociologie (UGent) en Gediplomeerde in de Gespecialiseerde Studies van Kwantitatieve Analyse in de Sociale Wetenschappen (K.U.Brussel). Zij werkt als hoofddocente in de Vakgroep Sociologie van de Universiteit Gent en is hoofd van de onderzoeksgroep CuDOS. Haar onderzoek situeert zich binnen de onderwijssociologie en concentreert zich op schooleffecten en gelijke kansen. Haar werk is gepubliceerd in gerenommeerde internationale tijdschriften zoals Sociology of Education, American Educational Research Journal, Oxford Review of Education, Acta Sociologica, …  Sinds 2009 is ze voorzitter van de Vereniging voor Sociologie. Daarnaast maakt ze deel uit van het bestuur van het Research Network Sociology of Education van de European Sociological Association en van het Vlaams Forum voor Onderwijsonderzoek, en zetelt ze in de Raad van Bestuur van de Vlaamse Wetenschappelijke Stichting.
  • Prof. dr. Jan Van Damme is emeritus hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Onderwijseffectiviteit en Evaluatie van de KU Leuven. Hij is vooral betrokken bij longitudinaal schoolloopbaanonderzoek in het Vlaams basis- en secundair onderwijs. Dit  gebeurt o.m. in functie van onderzoek naar effectieve klassen, leraren en scholen. Ook internationaal onderzoek naar onderwijssystemen interesseert hem. Een gedeelte van zijn onderzoek heeft plaats in het kader van een steunpunt voor beleidsgericht onderzoek van de Vlaamse overheid. Hij is bovendien betrokken bij de uitbouw van een Vlaams centrum voor schoolfeedback waarlangs scholen dank zij een faire vergelijking met andere scholen kunnen nagaan hoe het staat met de prestaties en leerwinst van hun leerlingen.
  • Frans Schelles (°1948) is sedert 1967 verbonden aan het MPI De Mast  Kasterlee, een gemeenschapsschool voor buitengewoon kleuter- en lager onderwijs - type 1, 2, 3, 4, 7 en 8 -  met een internaat voor buitengewoon onderwijs  - type 1, 2, 3, 4, 7 en 8. Sinds 28 jaar is hij er als directeur werkzaam.
  • Leen Sebrechts is sociaal werker en sociologe van opleiding. Ze is momenteel doctoraatsstudente aan het departement sociologie van de Universiteit Antwerpen. Ze verricht een doctoraatsonderzoek naar de sociale bepaaldheid van het zorg- en onderwijsgebruik door kinderen met bijzondere behoeften en hun gezin, onder het promotorschap van Prof. Em. Jef Breda. Ze is verbonden aan de onderzoeksgroep Centrum Sociaal Beleid.
  • André Van Hauwermeiren (° 1953 Dendermonde) studeert meet- en regeltechniek en automatisering. Gaat in 1979 voor de toenmalige RVA (vanaf 1989 VDAB) werken in de buitendiensten als consulent voor de sector metaal en elektriciteit. Stapt in 1992 over naar de centrale studiedienst als stafmedewerker. Sinds 2002 coördinator van het team Arbeidsmarktonderzoek van de VDAB Studiedienst. Expertisegebieden: aansluiting Onderwijs-arbeidsmarkt, beroepen en sectoren, competentiegebaseerd matchen van vraag en aanbod.

  • Dries Moorkens werkt bij het Departement Onderwijs en Vorming voor de afdeling Hoger onderwijs en volwassenenonderwijs sinds 2009. Hij is gespecialiseerd in beleidsinformatie en gegevensbeheer. Hij is ook projectleider voor het Datawarehouse Hoger onderwijs.
  • Prof. dr. Nadine Engels is onderwijskundige en doceert in de opleidingen Master of Educational Sciences, de Bacheloropleiding Agogische Wetenschappen en de Specifieke Lerarenopleiding aan de Vrije Universiteit Brussel. Het onderzoek onder haar leiding, binnen de onderzoeksgroep BILD (Brussels research centre for Innovation of Learning and Diversity), situeert zich voornamelijk binnen de onderzoekslijnen: professionele ontwikkeling van leraren, sociale en emotionele aspecten van leren en onderwijs, en kinderen in maatschappelijk risicosituaties (voornamelijk ten gevolge van gender en armoede). De onderzoekslijn professionele ontwikkeling omvat zowel projecten binnen de lerarenopleiding als binnen aanvangsbegeleiding en permanente vorming en ontwikkeling. Het centrale doel is factoren, condities en interventies te identificeren die zowel onderwijsgedrag als het denken, de opvattingen, de waarden en de emoties van professionals beïnvloeden. Recent ligt de focus op culturele en structurele voorwaarden voor professioneel leren binnen de school/opleiding als organisatie.
    In de tweede onderzoekslijn, sociale en emotionele aspecten van leren, staat het concept welbevinden centraal. De groep ontwikkelde in samenwerking met Universiteit Gent instrumenten om het welbevinden van leerlingen en leerkrachten te meten. Vooral de WISO (welbevinden inventaris secundair onderwijs) is een veelgebruikt instrument dat zowel wordt ingezet voor zelfevaluatie in scholen als voor onderzoek in Vlaanderen en Nederland.
    De derde onderzoekslijn neemt aspecten van de voorgaande twee mee in een inhoudelijke focus op kinderen en jongeren in maatschappelijke risicosituaties. Met betrekking tot genderkwesties in het onderwijs, wordt tegelijk de nog aanhoudende problematiek van de doorstroming van meisjes in het zuiden (VLIR ontwikkelingssamenwerking) in het vizier gehouden en naar oplossingen gezocht voor de voortijdige dropout van jongens in westerse landen (IWT Procrustes programma).

Naar boven